Pomoc:Przypisy

Tworzenie nowych haseł • Pisanie definicji • Encyklopedyczny styl • Stylistyka (wersja robocza) • Błędy językowe • Kiedy wstawić link? • Jak podzielić hasło na sekcje? • Jak dodać przypisy? • Jak ułożyć ilustracje? • Doskonały artykuł • FAQ

Przypisy stosowane w artykułach można generalnie podzielić na dwa rodzaje:

1. odnośniki bibliograficzne – linki (odnośniki) do stron WWW zawierających źródłową informację, typowe odnośniki literaturowe do książek, gazet i czasopism. Należy je podawać przede wszystkim jako podbudowę źródłową kontrowersyjnych, bądź niepopieranych powszechnie poglądów. Przypisy są także zalecane przy wszelkiego rodzaju cytatach. Pamiętaj, żeby nie używać znanego z "papierowych" prac sposobu wielokrotnej adnotacji jednego, powtarzającego się, przypisu bibliograficznego w postaci ibidem (tamże). Ponieważ lista przypisów generowana jest automatycznie, wstawienie dodatkowego przypisu albo zmiana ich kolejności mogą spowodować, że tamże, nie będzie się już odnosić się do pierwotnego źródła na liście. W takich wypadkach warto skorzystać z szablonów: {{Cytuj książkę}}, {{Cytuj pismo}}, które raz wypełnione będą wymagać jedynie zmiany np. numerów stron przed kolejnym użyciem do przypisu. W zapisach skróconych, np. przy wielokrotnym cytowaniu tego samego źródła, można stosować odnośnik op. cit. (nazwisko autora, op. cit., str. XXX).
2. przypisy ogólne – rozmaite uwagi, których z jakichś powodów nie chcemy zamieścić wprost w tekście podstawowym.

Przypisy zwykło się umieszczać w osobnej sekcji, poprzedzającej (zgodnie ze wskazaną w dwóch poniższych zaleceniach kolejnością sekcji końcowych: Jak napisać doskonały artykuł i Zalecenia edycji artykułów biograficznych) sekcję Bibliografia.

Przypisy tworzymy przy pomocy specjalnej funkcji^[1] oprogramowania MediaWiki. Funkcja włączona została w grudniu 2005 i w ciągu kilku lat stała się standardem na wszystkich projektach Fundacji Wikimedia.

2 Korzystanie z przypisów w artykułach

Rada: na niniejszej stronie znajdziesz przykłady użycia przypisów. Aby zobaczyć jak wykorzystywane są w praktyce, najlepiej obejrzeć kilka Artykułów na medal, gdyż jednym z warunków przyznania medalu jest wyczerpujące zastosowanie przypisów.

Przypis dodaje się za pomocą znacznika ref:

<ref>treść przypisu</ref>

Wszystkie znajdujące się w haśle odnośniki są numerowane i wiązane (linkowane) automatycznie, w kolejności ich występowania w tekście. Przypisy są numerowane, mają też przycisk (link) pozwalający na powrót do miejsca czytania.

Aby przypisy wraz z linkami wyświetliły się w artykule, należy napisać:

{{Przypisy}}

co zaowocuje stworzeniem podsekcji, a treść przypisów pokaże się w miejscu umieszczenia szablonu w postaci liczby umieszczonej w górnym indeksie. Wraz z nią wstawiony zostanie nagłówek drugiego stopnia "Przypisy", nie należy więc wpisywać go ręcznie. Szablon przypisów należy umieszczać bezpośrednio przed sekcją bibliografii.

Jeżeli w artykule tworzymy rozdziały trzeciego, czwartego lub następnego stopnia, zaleca się użycie atrybutu stopień szablonu {{Przypisy}} (uwaga, pierwszy ze znaków = wprowadza atrybut, dlatego warto oddzielić kolejne spacją, by uniknąć nieporozumień). Ten kod tworzy przypisy opatrzone nagłówkiem trzeciego stopnia:

 {{Przypisy|stopień= ===}}

Inną metodą jest wstawienie znacznika

 <references/>

w odpowiednim podrozdziale. Np.:

=== Przypisy ===
<references/>

W miejscu wstawienia pojawią się przypisy.

2 Szablony treści przypisu

Można automatycznie formatować treści przypisu poprzez poniższe szablony:

• Szablon:Cytuj książkę
• Szablon:Cytuj stronę
• Szablon:Cytuj pismo

Kiedy ich używamy, kod powinien mieć postać:

<ref>{{Cytuj ...}}</ref>

• Istnieje także gadżet ułatwiający wstawianie szablonów podczas edycji oraz konwerter tłumaczący angielskie szablony na polskie.

2 Przykłady

2 Wielokrotne użycie jednego odnośnika

Jeśli chcemy, aby więcej niż jeden odnośnik^[x] kierował do tego samego przypisu, należy mu nadać nazwę. Robi się to przez dodanie do znacznika <ref> parametru "name=nazwa". Pierwsze wystąpienie przypisu^[2] powinno mieć formę

<ref name="test">to jest przykład przypisu, do którego odwołuje się kilka odnośników w tekście</ref>

w drugim^[2] i kolejnych^[2] wystarczy już samo

<ref name="test"/>

(uwaga na ukośnik!). Wszystkie przypisy zostaną ponumerowane automatycznie (przypisy powtarzające się będą miały ten sam numer), a w sekcji z treścią przypisów pojawią się linki do konkretnych wystąpień przypisów.

2 Przykład praktyczny

Zobacz działanie w /Krótki przykład.

Kod takiej sekcji:

To<ref>przypis1</ref> są<ref name="przypis_wielokrotny">przypis2</ref>
przypisy<ref name="przypis_wielokrotny"/>.

Lek X jest dobry dla zdrowia według lekarzy<ref
name="znana_gazeta">{{cytuj news |imię = |
nazwisko = |autor =Ktoś tam |
współautorzy = |url=http://www.znana_gazeta.com|
tytuł =Lek X jest dobry |praca = |opublikowany = |strony = |
strona = |data = |data dostępu=2099-07-09 |język=polski }}</ref>,
chociaż pacjenci twierdzą, że nie<ref name="pacjenci">{{cytuj
stronę| url =http://www.pacjenci.niema.com | tytuł =Pacjenci nie
zgadzają się | data dostępu =2099-07-09 | autor =Pacjent Y|
nazwisko = | imię = | link autor = | współautorzy = | data = |
rok = | miesiąc = | format = | praca = | opublikowany = |
stron = | język = | url archiwalny =| data archiwalna =}}</ref>.

 {{Przypisy}}

2 Grupowanie przypisów

Przypisy można również grupować według ich przeznaczenia. Używa się do tego atrybutu "group".

Przykład (pierwszy przypis to przypis ogólny, drugi jest wyświetlany tam gdzie tag "references" będzie miał odpowiednią wartość atrybutu "group").

Według najnowszych badań naukowców gorąca woda może powodować 
poparzenia<ref>J. Kowalski, ''Woda'', (w: Fizyka ciał niestałych, 2009), ss 1-12.</ref>.
W rzeczywistości już temperatura zbliżona do 90°C może powodować 
dotkliwe urazy<ref group="notatka">Dzieci, nie próbujcie tego w domu!</ref>.
 
; Notatki
<references group="notatka"/>
 
==== Przypisy z przykładów ====
<references />

Wynik: Według najnowszych badań naukowców gorąca woda może powodować poparzenia^[3]. W rzeczywistości już temperatura zbliżona do 90 °C może powodować dotkliwe urazy^{[notatka 1]}.

Notatki

1. ↑ Dzieci, nie próbujcie tego w domu!

2 Przypisy z przykładów

1. ↑ Rozszerzenie Cite, zob. też Specjalna:Wersja
2. ↑ ^{2,0 2,1 2,2} to jest przykład przypisu, do którego odwołuje się kilka odnośników w tekście
3. ↑ J. Kowalski, Woda, (w: Fizyka ciał niestałych, 2009), ss 1-12.

2 Definiowanie przypisów w jednym miejscu

Wszystkie przypisy można zdefiniować razem w miejscu ich wywołania w końcowej części hasła. Pozwala to na umieszczenie w tekście kodującym hasło tylko krótkich odsyłaczy do przypisów, co poprawia przejrzystość kodu artykułu i ułatwia jego edytowanie (przy dodawaniu źródeł wymusza jednak edycję całego hasła, a nie tylko poszczególnych sekcji). Dla zastosowania tego sposobu z użyciem szablonu {{Przypisy}} należy użyć następującego kodu do utworzenia sekcji "Przypisy":

 {{Przypisy|przypisy=
 <ref name="p1">przypis pierwszy</ref>
 <ref name="p2">przypis drugi</ref> 
 ... itd.
 }}

Odwołanie w tekście do takich przypisów ma postać identyczną z poddanymi wcześniej sposobami:

 Tekst<ref name="p1"/> i dalej<ref name="p2"/>.

Warto zamiast powyższych konstrukcji używać wywołanie szablonu {{r}}, co praktycznie pozwala jeszcze bardziej skrócić kod artykułu i tworzyć odsyłacze do przypisów w sposób bardzo bliski do tradycyjnego. Powyższy przykład z użyciem tego szablony wygląda jak poniżej:

 Tekst{{r|p1}} i dalej{{r|p2}}.

Analogicznie do szablonu Przypisy można definiować przypisy rzeczowe za pomocą szablonu Uwagi:

 {{Uwagi|uwagi=
 <ref name="p3">przypis rzeczowy pierwszy</ref> 
 <ref name="p4">przypis rzeczowy drugi</ref> 
 ... itd.
 }}

przy czym nie trzeba tu definiować parametru group (trzeba natomiast go używać w wywołaniu przypisu w tekście artykułu: <ref group="uwaga" name="p3"> ). Dzięki szablonowi Uwagi automatycznie przypisy rzeczowe znajdą się w odrębnym rozdziale Uwagi. Zamiast atrybutu uwagi= można zastosować również atrybut przypisy=, tzn. {{Uwagi|przypisy=.

W przypadku grupowania przypisów, kod utworzenia sekcji "Przypisy" wygląda następująco:

 <references group="t">
 <ref group="t" name="pg1">przypis pierwszy</ref>
 <ref group="t" name="pg2">przypis drugi</ref>
 ... itd.
 </references>

W tym przypadku odwołanie wymaga uwzględnienia także atrybutu "group":

 Tekst<ref group="t" name="pg1"/> i dalej<ref group="t" name="pg2"/>.

Powyższy sposób definiowania przypisów wymusza stosowanie nazwy dla każdego przypisu (definiowanej atrybutem "name").

Efekt działania opisanego sposobu kodowania przypisów jest następujący:

To^[1] jest przykład^{[t 1]} dla zgrupowanych^[2] definicji^{[t 2]} przypisów:

1. ↑ przypis pierwszy grupy t
2. ↑ przypis drugi grupy t

Przypisy

Dodanie do hasła z przypisami zgrupowanymi zgodnie z powyższym sposobem, przypisu zdefiniowanego inaczej, spowoduje nadal prawidłowe wyświetlanie podanych informacji. Można zatem mieszać różne sposoby kodowania przypisów, choć nie jest to zalecane.

2 Komunikaty błędów

Korzystanie z systemu przypisów wymaga sporej staranności. W przypadku błędów w kodzie przypisów pokazują się na dole strony czerwone ostrzeżenia.

Należy też zwrócić uwagę, że użycie znacznika domknięcia przypisu "</ref>" bez wcześniejszego użycia znacznika jego rozpoczęcia "<ref>" nie skutkuje komunikatem błędu ale wówczas w treści hasła pojawia się ów znacznik tak jakby był zwykłym tekstem "</ref>".

2 Przypisy - a czytelnik Wikipedii

Jeśli przede wszystkim czytasz Wikipedię, przypisy - poprzez bezpośrednie odwołanie do źródeł - pomagają określić wiarygodność zamieszczonych danych.

2 Co zrobić, gdy nie ma przypisów?

Jeśli jakieś zdanie, akapit lub pojedynczy fakt z artykułu budzi nasze wątpliwości, możemy zwrócić uwagę, że w tym miejscu przydadzą się przypisy. W tym celu w miejscu gdzie powinny być przypisy należy wpisać: {{subst:fakt/d}} albo {{fakt}}. Spowoduje to utworzenie informacji o braku przypisów - w pierwszym przypadku z datą wstawienia tej informacji: ^{potrzebne źródło}

2 Ukrycie przypisów przez czytelnika

Niektóre strony posiadają dość rozbudowane przypisy, które mogą przeszkadzać w czytaniu takich stron. Istnieje możliwość ukrycia przypisów indywidualnie przez użytkownika. Aby to zrobić, należy wpisać na swojej stronie wikipedysty:

[[/monobook.css]]

Spowoduje to utworzenie linku do strony Wikipedysta:Twoja nazwa/monobook.css (dla posiadaczy domyślnej skórki monobook), który następnie należy kliknąć, a w nowo otwartym oknie dodać poniższe trzy wiersze kodu:

sup.reference {display:none;}
ol.references {display:none;}
.refsection {display:none;}

Jeśli monobook.css już istnieje, należy dodać do niego te trzy wiersze. Zapisanie i odświeżenie monobooka spowoduje ukrycie przypisów na wszystkich stronach Wikipedii dla danego użytkownika. Aby ponownie móc widzieć przypisy, należy usunąć te trzy wiersze z monobook.css i odświeżyć stronę. Operacje można powtarzać. Użytkownikom, szczególnie tym, którzy posiadają dynamiczne IP, zaleca się założenie konta przed utworzeniem monobook.css, aby nie tworzyć go zawsze od nowa.

p • d • e Weryfikacja treści  Zasady i zalecenia Weryfikowalność • Bez twórczości własnej • Źródła • Bibliografia • Wiarygodne źródła medyczne • Spam • Testuj znajomość zasad  Sprawy techniczne Przypisy • Szablony cytowania • {{cytuj książkę}} • {{cytuj pismo}} • {{cytuj stronę}} • Narzędzia cytowania  Źródła danych Biblioteka • Skarbnica Wikipedii • Książki • Dla tłumaczy • Geograficzne i GUS • Weź udział w wikigrantach  Do weryfikacji Bez źródeł • Bez przypisów • 2001 • 2002 • 2003 • 2004 • 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009 • 2010  Szablony {{TestWER}} • {{Weryfikacja}} • {{Źródła}} • (używamy {{subst:źd}}) • {{fakt}} • (używamy {{subst:fd}} • {{Więcej przypisów}}  Akcje i projekty BATUTA • Spam • Antyhoax • Weryfikowalność i Neutralność

nowinki codzienne

• Daj się zobaczyć klientowi Niedługo pĂłjdą w niepamięć czasy ciągłego jeĹźdĹźenia do klientĂłw. Nowoczesne systemy wideokonferencyjne umoĹźliwiają prezentacje treści i wideo w tym samym czasie. Klient moĹźe słuchać naszego omĂłwienia prezentacji, a jednocześnie oglądać na ekranie produkty, ktĂłre mu pokazujemy. Dzięki zaawansowanym funkcjom kompresji obraz wysokiej rozdzielczości jest przesyłany przy wykorzystaniu niewielkiego pasma - umoĹźliwia to technika High Profile. [...]
• Nocleg – wygodnie czy tanio …? Jednym z największych zmartwień turystĂłw, podróşujących w formie niezorganizowanej, jest kwestia noclegĂłw. Często zadajemy sobie pytanie: “gdzie się zatrzymać?”. RozwaĹźamy róşne moĹźliwości. Nie moĹźemy zdecydować się, co przyjąć za podstawowe kryterium wyboru: cenę czy komfort wypoczynku? W naszym społeczeństwie nadal pokutuje stereotyp, mĂłwiący, Ĺźe noclegi w krajowych miejscowościach turystycznych dzielą się na dwie grupy: wygodne [...]
• Podłogi drewniane olejowane Przy wyborze podłogi do naszego mieszkania powinniśmy kierować się głównie trwałością. Oczywiście moĹźna połoĹźyć najzwyklejsze panele zakupione w jednym z wielkopowierzchniowych sklepĂłw budowlanych jednak czy tak na prawdę się opłaca? Panele takie wytrzymają na prawdę nie długi okres czasu, bardzo szybko się zniszczą i będą tylko raziły w oczy zamiast nadawać charakter naszym pomieszczeniom. Wg. naszego rankingu, [...]
• Projektowanie wnętrz KaĹźdy kto odnawia swoje dotychczasowe mieszkanie lub urządza od podstaw nowe, powinien chociaĹź zainteresować się tematem o treści projektowanie wnętrz. JeĹźeli juĹź inwestujemy troszku pieniążkĂłw w nasze nowe lokum to warto dorzucić kilka złotych i zlecić profesjonalnej firmie zaprojektowanie naszych pomieszczeń. Dzięki temu unikniemy kosztownych przerĂłbek gdy okaĹźe się, Ĺźe schody nie prezentują się tak okazale jak [...]
• Oświetlenie do domu LABIKOM - nowoczesne światło w Twoim domu. Sklep internetowy oferujący róşne rodzaje lamp w konkurencyjnych cenach. Zapraszamy do skorzystania z atrakcyjnych rabatĂłw.
• Awaria przewodĂłw w napędzie hydraulicznym. W większości przypadkĂłw awaria przewodu elastycznego nie jest groĹşna z punktu widzenia bezpieczeństwa ludzi, powodując jedynie wyciek oleju na zewnątrz układu, przestĂłj maszyny i konieczność działań związanych z usuwaniem skutkĂłw rozlania oleju hydraulicznego. Są jednak sytuacje, w ktĂłrych zerwanie przewodu moĹźe stanowić bezpośrednie zagroĹźenie dla człowieka lub powodować duĹźe straty materialne. Są to wszelkiego rodzaju [...]
• Lubię sprzedawać materace <!– @page { size: 21cm 29.7cm; margin: 2cm } P { margin-bottom: 0.21cm } –> LUBIĘ SPRZEDAWAĆ MATERACE Materace sprzedaję od 2004r. Sprawia mi to duĹźo przyjemności. Na początku nie byliśmy związani z konkretnym producentem. Na rynku były wtedy materace M&K foam Koło, Relaks, Hilding, Janpol. Taka sytuacja miała jeden wielki plus. Poznaliśmy cały przekrĂłj produktĂłw i po kilku [...]
• Wielojęzyczny serwis internetowy? To moĹźliwie! Niejeden posiadacz serwisu internetowego chciałby posiadać do niego dodatkowe wersje językowe do swojej strony. Nie zawsze istnieje techniczna moĹźliwość implementacji tłumaczenia. Nie zawsze teĹź istnieje racjonalna przesłana do realizacji takiego rozwiązania. W tym artykule przedstawiono po krĂłtce dla kogo taka stroną jest najodpowiedniejsza oraz jakie rozwiązania są do dyspozycji. Dla kogo wielojęzyczny serwis? Wielojęzyczna strona www przyda [...]
• Meble pokojowe Posiadamy w swojej ofercie wysokiej jakości meble pokojowe, stworzone na bazie naturalnych materiałów, z wykorzystaniem technik przyjaznych środowisku naturalnemu. Dysponujemy dobrym wyposaĹźeniem w narzędzia i urządzenia produkcyjne. Nasze meble pokojowe tworzymy w oparciu o nowe trendy na rynku meblowym. RĂłwnocześnie przygotowujemy naszą ofertę tak, by była ona elastyczna, dzięki czemu odpowiadała zmiennym wymaganiom naszych klientĂłw. Dokładamy [...]
• Meble pokojowe Produkujemy komfortowe i nowoczesne meble pokojowe. W swojej ofercie mamy meble pokojowe o bardzo róşnorodnej strukturze, zrobione z materiałów znanych i cenionych na całym świecie. Na okrągło śledzimy najnowsze trendy oraz nowinki, jakie ukazują się na rynku mebli pokojowych. Niejednokrotnie stały się one inspiracją dla bardzo udanej kolekcji. Produkowane przez nas meble pokojowe są nie [...]